Υπόμνημα προς ΥΠΑΝ και ΥΠΕΚΑ για την τήρηση των αρχών της αυτάρκειας και της εγγύτητας στο πλαίσιο διάθεσης των αποβλήτων 26.6.2014
Αθήνα, 26 Ιουνίου 2014
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Προς
1) Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας
Υφυπουργό - κ. Γερ. Γιακουμάτο
Πλατεία Κάνιγγος - 10181 Αθήνα
2) Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας
Γενικό Γραμματέα Καταναλωτή και Βιομηχανίας - κ. Γ. Στεργίου
Πλατεία Κάνιγγος -10181 Αθήνα
3) Υπουργείο Περιβάλλοντος
Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Γενική Γραμματέα - κ. Νάντια Γιαννακοπούλου
Αμαλιάδος 17 - 11523 Αθήνα
Κοιν.:
1) Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας
-Δ/νση Ανάπτυξης - Δ/ντρια κα. Χ. Πιπεροπούλου
-Δ/νση Βιομηχανικής Χωροθεσίας και Περιβάλλοντος- Δ/ντή κ. Α. Μουρτσιάδη
Πλατεία Κάνιγγος - 10181 Αθήνα
2) Υπουργείο Περιβάλλοντος
Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Δ/νση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού - Δ/ντρια κα. Ρεβέκκα Μπατμάνογλου
Τμήμα Διαχείρισης Αποβλήτων - Τμηματάρχη κα. Αναστασία Αρφανάκου
Πατησίων 147 - 11251 Αθήνα
ΘΕΜΑ: Τήρηση των Αρχών της Αυτάρκειας και της Εγγύτητας στο πλαίσιο της Διάθεσης και της Μεταφοράς των αποβλήτων.
Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Αττικής και Πειραιώς πιστεύει ότι, η πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος πρέπει να συμπορεύεται με την πολιτική ανάπτυξης σε όλους τους τομείς της οικονομίας, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας σε συνδυασμό με την πράσινη ανάπτυξη.
Προς την κατεύθυνση αυτή και με αφορμή τα στοιχεία των παραγόμενων μη επικινδύνων και επικινδύνων στην Ελλάδα, τα οποία τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΚΑ για το νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων και το νέο Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων, βάσει των αντίστοιχων εκπονηθεισών μελετών, ο Σύνδεσμος μας οφείλει να επισημάνει την αναγκαιότητα επιβολής και ελέγχου της τήρησης των Αρχών της Αυτάρκειας και της Εγγύτητας εκ μέρους της Δημόσιας Διοίκησης κυρίως στον τομέα της διασυνοριακής μεταφοράς των αποβλήτων.
Καθώς γνωρίζετε, οι διασυνοριακές μεταφορές επικινδύνων και μη επικινδύνων αποβλήτων δημιουργούν αυξημένους κινδύνους για την πρόκληση σοβαρής ρύπανσης του περιβάλλοντος και ατυχήματος μεγάλης έκτασης, βλάπτοντας τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον γενικότερα, κατά παράβαση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 1013/2006/ΕΚ και ειδικά του άρθρου 49 αυτού ‘’Περί προστασίας του περιβάλλοντος’’. Ως εκ τούτου, θα πρέπει τα απόβλητα, εφόσον είναι περιβαλλοντικά και οικονομικά εφικτό, να διατίθενται σε μία από τις πλησιέστερες νόμιμα αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας ή/και διάθεσης αποβλήτων.
Ωστόσο, η διαχείριση των αποβλήτων διέπεται από τις αρχές της αυτάρκειας και της εγγύτητας βάσει των ισχυουσών διατάξεων και ειδικότερα σύμφωνα με το άρθρο 16 ‘’Αρχές της Αυτάρκειας και της Εγγύτητας’’ της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2008/98/ΕΚ «Για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων οδηγιών», όπως μεταφέρθηκε στο εθνικό μας δίκαιο δια του άρθρου 16 του νόμου 4042/2012 (ΦΕΚ 24/Α/23-2-2014) ‘’Ποινική προστασία του περιβάλλοντος - Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/99/ΕΚ - Πλαίσιο παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων - Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ - Ρύθμιση θεμάτων Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής’’.
Εν προκειμένω, βάσει των διατάξεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2008/98/ΕΚ και ειδικότερα του άρθρου 16 ‘’Αρχές της Αυτάρκειας και της Εγγύτητας’’ τα Κράτη Μέλη έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τις εξαγωγές αποβλήτων για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, όπως ορίζεται ρητά στον Κανονισμό 1013/2006 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επίσης κατά παρέκκλιση από τον Κανονισμό 1013/2006/ΕΚ, για να προστατεύουν τα Κράτη Mέλη το δίκτυο εγκαταστάσεων διάθεσης και αξιοποίησης των αποβλήτων τους, δύνανται να ελαττώσουν τις εισερχόμενες αποστολές αποβλήτων από άλλο Κράτος-Μέλος, οι οποίες κατευθύνονται για ανάκτηση σε αποτεφρωτήρες. Ήδη σε μερικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν γίνει ειδικές ρυθμίσεις σε νομοθετικό επίπεδο κατ’ εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, με στόχο τη μείωση για τελική διάθεση των εξαγόμενων επικινδύνων και μη επικινδύνων αποβλήτων. Ενδεικτικά αναφέρεται το παράδειγμα της Φινλανδίας, η οποία ενσωμάτωσε το άρθρο 46 στο νόμο 747/2007 ώστε να θέσει περιορισμούς στις εξαγωγές για διάθεση στο σύνολο των αποβλήτων, για την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου προστασίας αφενός μεν του περιβάλλοντος στη χώρα τους με μικρότερο κόστος, αφετέρου δε της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, επιτρέποντας τις διασυνοριακές μεταφορές των αποβλήτων αποκλειστικά και μόνο στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν κατάλληλα αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις αξιοποίησης των αντίστοιχων αποβλήτων στη Φινλανδία.
Συγκεκριμένα στη χώρα μας λειτουργούν βιομηχανικές εγκαταστάσεις που έχουν επενδύσει σε σύγχρονες τεχνολογίες επεξεργασίας και αξιοποίησης πολλών ειδών επικινδύνων και μη επικινδύνων αποβλήτων με εφαρμογή Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών, οι οποίες για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα δημιουργούμενα προβλήματα ενόψη της διεθνούς οικονομικής συγκυρίας, εύλογα αναμένουν από τις Κρατικές Υπηρεσίες τουλάχιστον να προβούν, στις απαιτούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις, για λόγους ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας και την εξασφάλιση των θέσεων εργασίας. Ως εκ τούτου είναι σαφές ότι εφόσον στη χώρα μας υφίστανται βιομηχανίες κατάλληλα αδειοδοτημένες που εφαρμόζουν νέες περιβαλλοντικές τεχνολογίες στον τομέα της αξιοποίησης πολλών ειδών αποβλήτων, είναι αναγκαίο να απαγορεύεται με νομοθετική πράξη η λύση της διασυνοριακής μεταφοράς τούτων των αποβλήτων σε χώρες του εξωτερικού, προκειμένου να μη γίνεται εξαγωγή κεφαλαίων για πληρωμή επιχειρήσεων της αλλοδαπής, να βελτιώνεται η επιχειρηματικότητα, να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, και ταυτόχρονα να προστατεύεται το περιβάλλον σε υψηλό βαθμό.
Δε θα πρέπει να παραληφθεί ότι το ΥΠΕΚΑ έχει ήδη προβεί στην έκδοση της από 31-1-2014 Απόφασης Γενικής Γραμματέως κας Νάντιας Γιαννακοπούλου με θέμα τη συγκρότηση ανεξάρτητου ελεγκτικού μηχανισμού για τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων στην τσιμεντοβιομηχανία, με σκοπό την υλοποίηση της εθελοντικής συμφωνίας συνεργασίας για τον ορισμό του σχετικού πλαισίου μεταξύ του ΥΠΕΚΑ και της ΕΤΕ-Ένωσης Τσιμεντοβιομηχανιών Ελλάδας, η οποία είχε υπογραφεί το έτος 2012.
Επισημαίνεται ότι στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης η χρήση εναλλακτικών καυσίμων υπολογίζεται βάσει μελετών σε 6 εκατ. τόνους ετησίως. Η χρήση εναλλακτικών καυσίμων από τις ευρωπαϊκές τσιμεντοβιομηχανίες το έτος 2009 πλησίασε το ποσοστό 28% κατά μέσο όρο, ενώ σε ορισμένες χώρες π.χ. στην Ολλανδία, υπερέβη το 80%. Αντίθετα η χώρα μας βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της εν λόγω ευρωπαϊκής κατάταξης με χρήση μικρότερη του 1% της συνολικής κατανάλωσης θερμικής ενέργειας, μολονότι έχουν γίνει περιβαλλοντικά έργα τα οποία αποσκοπούν στη βελτιστοποίηση των διαθεσίμων τεχνικών με παράλληλη επίτευξη μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου κλπ, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Όντως, η χρησιμοποίηση των εναλλακτικών καυσίμων, έχει ως αποτέλεσμα σημαντικά οφέλη για την περιβαλλοντική προστασία, τις επιχειρήσεις αλλά και για την ελληνική οικονομία.
Κατόπιν των ανωτέρω, καλούμε τα συναρμόδια Υπουργεία όπως προβούν στην έκδοση κοινής διευκρινιστικής εγκυκλίου, ώστε να απαγορεύεται η εξαγωγή των αποβλήτων για τα οποία υπάρχει τεκμηριωμένα η δυνατότητα αξιοποίηση τους ως εναλλακτικές πρώτες ύλες ή εναλλακτικά καύσιμα εντός της χώρας μας, σε πλήρως αδειοδοτημένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι οποίες εφαρμόζουν Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2010/75/ΕΚ περί βιομηχανικών εκπομπών (Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχος της Ρύπανσης), προκειμένου να ενισχύεται η επιχειρηματικότητα και η οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα παράλληλα με την περιβαλλοντική προστασία.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οιαδήποτε διευκρίνιση.
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ.
Δημήτρης Μαθιός