Υπόμνημα προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Αθ. Τσαυτάρη για την δημιουργία Ενιαίας Κεντρικής Αρχής Ελέγχου στον κλάδο των τροφίμων 22.1.2014
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Αθήνα 22 Ιανουαρίου 2014
Προς τον
Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
κ. Αθανάσιο Τσαυτάρη
Αχαρνών 2
Αθήνα
Θέμα: «Δυσλειτουργίες στο Σύστημα Ελέγχου των Επιχειρήσεων Τροφίμων και τον ΕΦΕΤ».
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
H εθνική νομοθεσία για το ελεγκτικό και κυρωτικό σύστημα στο κλάδο των τροφίμων, ενώ είναι εναρμονισμένη με αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πραγματικότητα ο αρμόδιος, από Ελληνικής πλευράς, Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) δεν λειτουργεί ως Ενιαία κεντρική Αρχή που συντονίζει το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά αποτελεί έναν επιπλέον ελεγκτικό μηχανισμό στους ήδη υπάρχοντες (Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, Επόπτες Υγείας, Γενικό Χημείο του Κράτους και ΕΟΦ). Δηλαδή η Βιομηχανία Τροφίμων ελέγχεται από πέντε διαφορετικές Αρχές.
Οι έλεγχοι γίνονται απρογραμμάτιστα και χωρίς ενιαία κατεύθυνση, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να επιβαρύνονται από υπερβολές των ελεγκτών ή αδόκιμες εκθέσεις, όχι πάντα προς το συμφέρον της δημόσιας υγείας. Συχνά η ίδια παραγωγική εγκατάσταση ελέγχεται από δύο διαφορετικούς φορείς που επιβάλλουν χωριστά πρόστιμα ή/και άλλες ποινές. Έτσι τόσο ο ΕΦΕΤ όσο και άλλοι κρατικοί φορείς, αλλά και οι επιχειρήσεις, αναλώνονται σε αναποτελεσματικές πρακτικές με μειωμένο αποτέλεσμα, αύξηση κόστους και δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης της διαφθοράς, με άμεσο αποτέλεσμα ένα διαφορετικό μη ανταγωνιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις τροφίμων στην Ελλάδα που επιβαρύνονται με αδικαιολόγητη αύξηση διοικητικού κόστους.
Αυτά που σας επισημαίνουμε έχουν διατυπωθεί από τον Νοέμβριο του 2010 στο ευρύτατο υπόμνημα των παραγωγικών τάξεων με τίτλο «Επιχειρηματικότητα χωρίς Εμπόδια -30 πεδία Δράσης για τη Δημιουργία Φιλικού Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος».
Στο ίδιο υπόμνημα-μελέτη επισημαίνεται ακόμη η ανάγκη «κατάργησης της επιδότησης των ελεγκτών με το 50% των προστίμων που επιβάλλονται από τους ελέγχους τους (ΚΥΑ 10755/2006, άρθρο 2, πργ. 1), ως αντιβαινόντων την αρχή της αμεροληψίας», δεδομένου ότι το όργανο του κράτους δεν πρέπει να αποβλέπει σε ικανοποίηση ατομικού συμφέροντος πού συνδέεται με την έκβαση της υπόθεσης πού χειρίζεται (βλέπετε Δ. Σολδάτος: Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας 2000, σελ. 89. Σχετικό με το περί έλλειψης αμεροληψίας πρόβλημα αναγνωρίζει και η Νομική Υπηρεσία του ΕΦΕΤ στο έγγραφο της με αρ. πρωτ. 8551/15-06-09 (συνημμένο 2) στο οποίο αποφαίνεται ότι «… η αρχή της αμεροληψίας κάμπτεται υπέρ της συνέχισης της λειτουργίας του Διοικητικού Οργάνου …» (της τριμελούς επιτροπής επιβολής προστίμου και λόγω της συμμετοχής σε αυτήν ενός εκ των ελεγκτών της επιχείρησης). Βέβαια, ως γνωστόν, όταν «η αρχή της αμεροληψίας κάμπτεται» παραβιάζονται θεμελιώδεις αρχές Δικαίου περί δικαίας και αμερόληπτης δίκης που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμά μας, στους Νόμους μας και τις Διεθνείς Συμβάσεις που κατισχύουν της οποιασδήποτε υπουργικής απόφασης.
Θέλουμε επίσης να θέσουμε υπόψη σας ότι οι αρμόδιοι του ΕΦΕΤ θεωρούν ότι «Τα πρόστιμα που επιβάλλει ο ΕΦΕΤ αποτελούν έσοδο του προϋπολογισμού του σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία …» (έγγραφο ΕΦΕΤ αρ. πρωτ. 7379/27-05-10 συνημμένο 3) παραγνωρίζοντας ότι το Σύνταγμα μας στο άρθρο 79 ορίζει ότι «Όλα τα έσοδα και έξοδα του Κράτους πρέπει να αναγράφονται στον ετήσιο Προϋπολογισμό και Απολογισμό» και ειδικά τώρα που το Κράτος μας χρειάζεται και το τελευταίο ευρώ.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ακόμη ότι σύμφωνα με την ΚΥΑ 10755/06, τα πρόστιμα μέχρι 60.000 ευρώ επιβάλλονται από τον ΕΦΕΤ και από τον αρμόδιο Υπουργό τα μεγαλύτερα ποσά. Κατά των προστίμων αυτών η επιχείρηση μπορεί να προσφύγει μόνο εάν ευρίσκεται σε οικονομική δυσχέρεια τέτοια που να τίθεται σε αμφισβήτηση η επιβίωσή της. Σε κάθε περίπτωση παρατηρούμε ότι ποσά αυτού του ύψους είναι εξοντωτικά για τις επιχειρήσεις -ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες έντονης οικονομικής ύφεσης- και υψηλότερα ακόμα και από αυτά της Γερμανίας όπου το ανώτατο πρόστιμο ανέρχεται σε 50000 ευρώ. Σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατόν να επιβάλλονται ποινές και πρόστιμα με προβληματικές, κατά τα ως άνω, διαδικασίες αποστερώντας τον κατηγορούμενο από το Συνταγματικό και κατοχυρωμένο από τις Διεθνείς Συνθήκες δικαίωμά του να κριθεί από τον Φυσικό Δικαστή του. Το δικαίωμα του κατηγορούμενου της εκ των υστέρων προσφυγής του στην Δικαιοσύνη δεν θεραπεύει την εις βάρος του ήδη συντελεσθείσα παραβίαση των δικαιωμάτων του.
Η επιχειρηματολογία μας είναι επαρκώς τεκμηριωμένη ώστε να σας ζητήσουμε να παρέμβετε στα θέματα που αφορούν στον εποπτευόμενο από το Υπουργείο σας, Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), με τα εξής προτεινόμενα μέτρα:
α) Ενοποίηση των Ελεγκτικών Αρχών και ανάδειξη του ΕΦΕΤ σε όργανο συντονισμού, οργάνωσης των ελέγχων και θέσπισης των κριτηρίων ελέγχου και αξιολόγηση των ευρημάτων αυτού κατά την νομοθεσία και τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
β) Εκπαίδευση των ελεγκτών στις ως άνω προδιαγραφές και θεσμοθέτηση αξιολόγησης του έργου τους. Αξιολόγηση και της ποιότητας του παραγόμενου υπό των ελεγκτικών μηχανισμών έργου.
γ) Έλεγχος στην λειτουργία του ΕΦΕΤ με την ανάδειξη συμβουλίου από τους βασικούς κοινωνικούς εταίρους όπου ο ΕΦΕΤ θα παρουσιάζει πρόγραμμα εργασιών και μεθοδολογία και θα λογοδοτεί για την υλοποίησή τους.
δ) Κατάργηση της επιδότησης των ελεγκτών με το 50% των προστίμων που επιβάλλονται από τους ελέγχους τους (ΚΥΑ 10755/2006, άρθρο 2, πργ. 5) και κατάργηση της συμμετοχής του ελεγκτού στην επιτροπή επιβολής προστίμων (ΚΥΑ 10755/2006, άρθρο 2, πργ. 1) ως αντιβαινόντων την αρχή της αμεροληψίας.
ε) Εγγραφή των εσόδων του ΕΦΕΤ από πρόστιμα στον κρατικό προϋπολογισμό κατ’ εφαρμογή του άρθρου 79 του Συντάγματος. Εκλογίκευση του ύψους των διοικητικών προστίμων και θέσπιση αντικειμενικών κριτηρίων επιβολής αυτών. Παροχή ουσιαστικής δυνατότητας προσβολής των διοικητικών αποφάσεων στη Δικαιοσύνη και όχι μόνο για λόγους οικονομικής δυσχέρειας της επιχείρησης.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για τυχόν διευκρινίσεις και περαιτέρω συνεργασία και αναμένουμε τις ενέργειές σας.
Με εκτίμηση,
Ο Πρόεδρος
Δημήτρης Μαθιός
